پر شدن کیسه صفرا + خطرات و درمان

فهرست مطالب

کیسه صفرا، اندام گلابی شکل کوچکی است که در زیر کبد قرار دارد و صفرا را ذخیره می کند. صفرا مایعی زرد مایل به سبز است که توسط کبد تولید می شود و به هضم و جذب چربی ها کمک می کند. ناهنجاری در فرآیند پر شدن می تواند شامل علائم پر شدن کیسه صفرا و مشکلات تولید یا جریان صفرا باشد . ممکن است به دلایل مختلفی مانند بیماری های کبدی، انسداد مجاری صفراوی یا اختلال عملکرد کیسه صفرا رخ دهد. شایع ترین علائم این بیماری معمولا شامل درد، تهوع و استفراغ، زردی، سوزش سر دل و سوء هاضمه و در برخی موارد اسهال شدید یا یبوست می باشند. در ادامه به توضیح کامل علائم در مردان و زنان و روش های درمان این بیماری اشاره می کنیم.

پر شدن کیسه صفرا یعنی چه؟

فرآیند تخلیه و پر شدن کیسه صفرا بخش پویا و ضروری هضم در سیستم گوارش است. هنگامی که فرد غذا و به ویژه غذاهای چرب مصرف می کند، کیسه صفرا با انقباض و آزاد کردن صفرای ذخیره شده در روده کوچک در فرایند هضم نقش ایفا می کند. این ترشح توسط هورمونی به نام کوله سیستوکینین (CCK) تحریک می شود که توسط روده کوچک در پاسخ به وجود چربی ها آزاد می شود. سپس صفرای غلیظ شده با غذا در روده کوچک مخلوط می شود و به تجزیه مولکول های چربی بزرگ به مولکول های کوچکتر کمک می کند که به راحتی توسط بدن قابل جذب باشند.

به این ترتیب، کیسه صفرا نقش حیاتی در فرآیند هضم ایفا می کند و از هضم و جذب چربی کارآمد اطمینان می دهد. کبد به طور مداوم صفرا تولید می کند که حاوی اسید های صفراوی است  و وقتی بدن غذا را هضم نمی کند، این صفرا به سمت کیسه صفرا هدایت می شود، جایی که ذخیره و متمرکز می شود. اختلال در این عملکرد تحت تاثیر برخی عوامل منجر به پر شدن کیسه صفرامی شود که می تواند این بیماری را بوجود آورد.

علل پر شدن کیسه صفرا چه می تواند باشد؟

کیسه صفرا، صفرای تولید شده توسط کبد را ذخیره و متمرکز می کند. سپس آن را در روده کوچک رها می کند تا به هضم چربی ها کمک کند. مشکلات در این فرآیند به همراه علائم پر شدن کیسه صفرا می تواند منجر به مشکلات مختلف کیسه صفرا شود. برخی از علل و شرایط رایج مربوط به پر شدن و تخلیه کیسه صفرا را در زیر توضیح داده ایم.

  • سنگ صفرا (کله لیتیازیس یا Cholelithiasis): سنگ های صفراوی می توانند مجاری صفراوی را مسدود کنند و از پر شدن و تخلیه صحیح کیسه صفرا جلوگیری کنند. آنها اغلب از کلسترول یا بیلی روبین موجود در صفرا تشکیل می شوند.
  • کوله سیستیت (التهاب کیسه صفرا): اغلب به دلیل انسداد مجرای کیستیک توسط سنگ صفرا ایجاد می شود. انسداد می تواند باعث التهاب و عفونت شود و بر توانایی کیسه صفرا برای پر شدن و خالی شدن تاثیر بگذارد.
  • دیسکینزی صفراوی: یعنی حرکت غیرطبیعی صفرا به دلیل حرکت ناکارآمد کیسه صفرا که می تواند منجر به پر نشدن یا تخلیه نامناسب کیسه صفرا شود.
  • کلانژیت اسکلروزان: شرایطی شامل التهاب و زخم مجاری صفراوی است که می تواند بر جریان صفرا به داخل و خارج از کیسه صفرا تأثیر بگذارد. این موضوع یک علت پر شدن کیسه صفرا به حساب می آید.
  • بیماری های کبدی: بیماری های کبدی مانند سیروز و هپاتیت می توانند بر تولید و جریان صفرا تأثیر بگذارند.
  • تغییرات هورمونی: نوسانات هورمونی، به ویژه استروژن می تواند سطح کلسترول را در صفرا افزایش دهد و حرکت کیسه صفرا را کاهش دهد و در نتیجه منجر به مشکلات پر شدن کیسه صفرا شود.
  • رژیم های غذایی سرشار از چربی و کلسترول و کم فیبر
  • سرطان کیسه صفرا
  • انسداد مجرای صفراوی

علائم پرشدن کیسه صفرا چیست؟

مشکلات کیسه صفرا می تواند علائم مختلفی را نشان دهد و بسته به شرایط خاص کیسه صفرا، مانند سنگ صفرا، کوله سیستیت (التهاب کیسه صفرا) یا دیسکینزی صفراوی (عملکرد غیر طبیعی کیسه صفرا) می تواند متفاوت باشد. نشانه ها و علائم پر شدن کیسه صفرا عبارتند از:

  • درد؛ شایع ترین علامت مشکلات کیسه صفرا درد است که معمولا در سمت راست بالای شکم ایجاد می شود. این درد می تواند تیز یا گرفتگی باشد که آزار دهنده است.
  • تهوع و استفراغ؛ بسیاری از افراد مبتلا به مشکلات کیسه صفرا تهوع و استفراغ را تجربه می کنند.
  • سوء هاضمه؛ علائمی مانند نفخ، گاز معده، سوء هاضمه و سوزش سر دل می تواند رخ دهد که اغلب بعد از غذا، به خصوص بعد از مصرف وعده های غذایی چرب یا سنگین بدتر می شود.
  • زردی؛ اگر سنگ صفرا مجرای صفراوی مشترک را مسدود کند، زردی در پوست و سفیدی چشم ها (یرقان) رخ می دهد که منجر به تجمع بیلی روبین در بدن می شود.
  • تغییرات در ادرار و مدفوع؛ ادرار تیره و مدفوع خاک رس می تواند نشانه مسدود شدن مجرای صفراوی به دلیل سنگ صفرا باشد.
  • تب و لرز؛ اگر کیسه صفرا یا مجرای صفراوی عفونی شود، می تواند منجر به تب و لرز شود که اغلب نشان دهنده وضعیت جدی تری از علائم پر شدن کیسه صفرا است که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
  • اسهال مزمن؛ برخی افراد اسهال مزمن (چهار تا شش بار در روز به مدت حداقل سه ماه) را تجربه می کنند که می تواند با برداشتن یا اختلال عملکرد کیسه صفرا همراه باشد.
  • نفخ و پری؛ احساس پری یا نفخ، به ویژه بعد از غذا می تواند از علائم مشکلات کیسه صفرا باشد.

علائم پر شدن کیسه صفرا در مردان:

مشکلات کیسه صفرا و علائم پر شدن کیسه صفرا از جمله بیماری های سنگ کیسه صفرا و کوله سیستیت، می تواند هم مردان و هم زنان را تحت تاثیر قرار دهد؛ اما برخی از جنبه ها و علائم وجود دارد که ممکن است به طور خاص در مردان مشاهده یا گزارش شود. در اینجا علائم پر شدن کیسه صفرا  در مردان ذکر شده اند:

  • درد شکم؛ مردان مبتلا به مشکلات کیسه صفرا اغلب درد شدیدی را در سمت راست بالای شکم تجربه می‌کنند که یک علامت این بیماری است. این درد می تواند به پشت یا قفسه سینه سرایت کند و ممکن است با مشکلات قلبی اشتباه گرفته شود.
  • قولنج صفراوی؛ مردان ممکن است قولنج صفراوی را تجربه کنند، نوعی درد همراه با سنگ صفرا، که می تواند بسیار شدید و ناگهانی باشد. این درد اغلب پس از خوردن یک وعده غذایی چرب رخ می دهد و می تواند تا چند ساعت ادامه یابد.
  • زردی: اگرچه کمتر شایع است؛ اما اگر سنگ کیسه صفرا مجرای صفراوی مشترک را مسدود کند، زردی (زرد شدن پوست و چشم ها) ممکن است رخ دهد. مردان ممکن است این علامت را زمانی که کاملا واضح باشد متوجه شوند.
  • تغییرات در حرکات روده مانند اسهال یا یبوست به همراه تغییر رنگ مدفوع
  • سوزش سر دل و سوء هاضمه

علائم پر شدن کیسه صفرا در زنان

برخی از شرایط  و  بیماری های مرتبط با کیسه صفرا، باعث اختلال در عملکرد  صحیح کیسه صفرا می شوند. مشکلات کیسه صفرا  زنان به ویژه در دوره های تغییرات هورمونی مانند بارداری یا یائسگی شایع تر است. برخی علائم در بروز این بیماری بسیار مهم می باشند که عبارتند از:

  • درد بالای شکم؛ زنان اغلب درد در ربع بالای سمت راست شکم را تجربه می کنند. این درد می تواند تیز، حالت گرفتگی و انقباض باشد و حتی ممکن است به پشت یا تیغه شانه راست گسترش یابد.
  • قولنج صفراوی؛ این نوع خاصی از درد همراه با سنگ صفرا است. زنان ممکن است درد ناگهانی و شدید را معمولا بعد از خوردن غذا تجربه کنند.
  • سوء هاضمه و نفخ؛ علائمی مانند نفخ، گاز معده و سوء هاضمه مکرر است. زنان این علائم را شدیدتر تجربه می کنند و ممکن است آنها را با نفخ مربوط به قاعدگی اشتباه بگیرند.
  • تغییر در عادات روده؛ تغییر در رنگ و قوام مدفوع مانند مدفوع به رنگ خاک رس، در صورتی که سنگ صفرا مجرای صفراوی را مسدود کند، ممکن است رخ دهد.
  • زردی (زردی پوست و چشم)؛
  • حالت تهوع و استفراغ؛
  • تب و لرز؛
  • اسهال مزمن؛ برخی از زنان ممکن است مدفوع مکرر و آبکی را تجربه کنند.

عوارض پر شدن کیسه صفرا:

عوارض ناشی از پرشدن کیسه صفرا معمولا با بروز برخی از بیماری های مرتبط با صفرا ارتباط دارد. این عوارض ناشی می تواند بسیار قابل توجه باشد که در ادامه به توضیح مهم ترین آن ها می پردازیم.

بیماری کوله سیستیت (Cholecystitis)

این بیماری مرتبط با التهاب کیسه صفرا است که اغلب به دلیل مسدود شدن مجرای کیستیک توسط سنگ های صفراوی ایجاد می شود. اگر درمان نشود، می تواند منجر به عفونت شدید، سوراخ شدن صفرا و پریتونیت (التهاب پوشش شکم) شود.

بیماری کلدوکولیتیازیس (Choledocholithiasis)

هنگامی که سنگ های صفراوی وارد مجرای صفراوی مشترک می شوند، می توانند باعث انسداد شوند و منجر به زردی، عفونت (کلانژیت) و حتی پانکراتیت شوند.

پانکراتیت (Pancreatitis)

سنگ صفرا می تواند مجرای پانکراس را مسدود کند و منجر به التهاب پانکراس شود. این می تواند یک وضعیت جدی و بالقوه تهدید کننده زندگی باشد.

قانقاریای کیسه صفرا (Gangrene of the Gallbladder)

بیماری شدید و درمان نشده کیسه صفرا می تواند جریان خون را مختل کند و منجر به قانقاریای کیسه صفرا شود.

سوراخ شدن کیسه صفرا

یک عارضه نادر اما جدی که در آن دیواره کیسه صفرا باز می شود و صفرا در حفره شکمی آزاد می شود که می تواند منجر به پریتونیت شود.

سیروز صفراوی (Biliary Cirrhosis)

انسداد طولانی‌مدت جریان صفرا می‌تواند منجر به سیروز صفراوی شود که نوعی آسیب کبدی می باشد.

آمپیم کیسه صفرا (Gallbladder Empyema)

تجمع چرک در کیسه صفرا به دلیل عفونت شدید به همراه علائم پر شدن کیسه صفرا یکی از عوارض این بیماری می باشد.

پریتونیت صفراوی (Bile Peritonitis)

اگر کیسه صفرا یا مجاری صفراوی پاره شود، صفرا می تواند به داخل حفره شکم بریزد و باعث التهاب شدید شود.

راه های درمان پر شدن کیسه صفرا

درمان شرایط مربوط به توانایی کیسه صفرا برای پر شدن و عملکرد مناسب با در نظر گرفتن علائم پر شدن کیسه صفرا، که اغلب شامل بیماری هایی مانند سنگ صفرا یا سایر اختلالات در ذخیره سازی و ترشح صفرا است، می تواند شامل رویکردهای مختلفی باشد. در اینجا چند روش متداول درمانی وجود دارد که به توصیح آنها می پردازیم:

تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی

  • اتخاذ یک رژیم غذایی کم چرب و پر فیبر برای کاهش خطر تشکیل سنگ صفرا.
  • ورزش منظم بدنی برای حفظ وزن سالم.
  • اجتناب از کاهش وزن سریع یا افزایش وزن سریع، زیرا می تواند خطر ابتلا به سنگ صفرا را افزایش دهد.

دارو درمانی

  • قرص های خوراکی اسید صفراوی، مانند اسید اورسودوکسی کولیک، ممکن است برای حل کردن سنگ های صفراوی کلسترولی تجویز شوند.
  • داروهای مسکن ممکن است برای مدیریت ناراحتی مرتبط با مشکلات کیسه صفرا استفاده شوند.

روش های غیر جراحی

  • آندوسکوپی رتروگراد کلانژیوپانکراتوگرافی (ERCP): برای برداشتن سنگ های صفراوی از مجرای صفراوی استفاده می شود.
  • سنگ شکنی برون بدنی با موج شوک (ESWL): این روش از امواج ضربه ای برای شکستن سنگ های صفراوی استفاده می کند، اگرچه کمتر رایج است.

درمان با روش جراحی

رایج ترین و مؤثرترین درمان برای سنگ های صفراوی علامت دار، برداشتن کیسه صفرا با جراحی Cholecystectomy است. معمولا به دو روشجراحی  باز و بسته (لاپاراسکوپی) انجام می شود.

جراحی کیسه صفرا به صورت سنتی با جراحی باز

جراحی کیسه صفرا به صورت باز که به عنوان کله‌سیستکتومی باز شناخته می‌ شود، یک روش جراحی است که در آن کیسه صفرا از طریق یک برش بزرگ در شکم برداشته می ‌شود. در جراحی باز، دسترسی مستقیم به کیسه صفرا فراهم می ‌شود؛ اما زمان بهبودی نسبت به روش لاپاراسکوپیک طولانی ‌تر است و ممکن است با درد بیشتر و افزایش ریسک عوارض جانبی همراه باشد.

جراحی بسته با روش لاپاراسکوپی

جراحی کولوسیستکتومی لاپاراسکوپی یک روش جراحی کم تهاجمی برای کیسه صفرا است که از طریق برش ‌های کوچک در دهانه شکم انجام می‌ شود. جراح از چندین برش کوچک در دهانه شکم وارد می‌شود و یک لاپاراسکوپ (دوربین کوچک) به یکی از برش ‌ها وارد می‌ شود تا داخل شکم دیده شود. با استفاده از تجهیزات لاپاراسکوپی، کیسه صفرا برداشته می ‌شود. این روش نه تنها زمان بهبودی بیمار را کاهش می ‌دهد، بلکه جراحات  کمتری را ایجاد می‌ کند.

سوالات متداول درباره پر شدن کیسه صفرا

  1. آیا رژیم غذایی می تواند بر پر شدن غیر طبیعی کیسه صفرا تأثیر بگذارد؟

بله، رژیم غذایی سرشار از چربی و کلسترول ممکن است به تشکیل سنگ صفرا کمک کند، که می تواند منجر به پر شدن غیر طبیعی کیسه صفرا شود.

  1. آیا پر شدن غیرطبیعی کیسه صفرا یک بیماری جدی است؟

می تواند جدی باشد، به خصوص اگر درمان نشود. عوارضی مانند التهاب، عفونت یا انسداد مجاری صفراوی می تواند منجر به درد شدید و شرایط بالقوه تهدید کننده زندگی شود.

  1. آیا سنگ صفرا می تواند منجر به پر شدن غیر طبیعی کیسه صفرا شود؟

بله، سنگ صفرا یکی از علل شایع پر شدن غیرطبیعی کیسه صفرا است. آنها می توانند مجاری صفراوی را مسدود کنند و بر جریان طبیعی تأثیر بگذارند و منجر به عوارض شوند.

 

دیگر مقالات

تماس با ما