مهم ترین بیماری های معده و علائم آن ها را بشناسید!

بیماری های معده چیست

فهرست مطالب

معده به ‌عنوان مهم‌ترین ارگان‌های بدن، نقش كلیدی در هضم و جذب مواد غذایی ایفا می‌كند. متأسفانه آمارها نشان می‌دهد كه مشاهده بیماری های معده و شیوع آن طی دهه‌های اخیر به طرز چشمگیری افزایش‌یافته است. عواملی همچون افزایش استرس، تغییر الگوی تغذیه، مصرف دخانیات و الكل به‌عنوان دلایل اصلی این افزایش مطرح هستند. از مهم‌ترین بیماری‌ های معده می‌توان به سوزش سردل، زخم‌های پپتیک، التهاب معده، سرطان معده و سندرم روده تحریک‌پذیر اشاره نمود. در این مقاله به این میپدازیم که بیماری‌های معده چیست و علل و علائم آن را برسی میکنیم.

بیماری‌ های معده چیست؟

معده یکی از ارگان‌های مهم در دستگاه گوارش است که در بالا و قسمت میانی شکم قرار گرفته است. نقش اصلی معده، هضم و جذب مواد غذایی است. انواع بیماری‌های متعددی می‌توانند معده را درگیر کنند؛ از جمله التهاب معده (گاستریت)، زخم معده، کولیت معده، سندروم استفراغ مداوم، سرطان معده، نفخ و گونه‌های مختلفی از عفونت‌ها. روش‌های درمانی بسته به نوع بیماری معده متفاوت بوده و ممکن است شامل رژیم غذایی، مصرف داروها، اعمال جراحی یا پرتودرمانی باشد. پیشگیری از ابتلا به بیماری‌ های معده نیز با رعایت بهداشت فردی، کنترل استرس، تغذیه مناسب و دوری از عوامل خطرسازی همچون مصرف سیگار و الکل امکان‌پذیر است.

علائم بیماری های معده

علائم بیماری‌ معده متنوع هستند و معمولاً بسته به نوع بیماری، شدت آن و محل درگیری در معده، متفاوت خواهند بود. دلیل ایجاد این علائم آسیب به پوشش معده بر اثر التهاب، تخریب بافت و زخم معده در اثر بیماری‌هایی مثل گاستریت، زخم پپتیک و یا سرطان معده است. از جمله رایج‌ترین علائم بیماری های معده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. درد یا سوزش معده؛ این مورد از شایع‌ترین علائم بیماری معده است. ممکن است درد خفیف یا شدید باشد و در ناحیه بالای شکم احساس شود.
  2. تهوع و استفراغ؛ یکی از رایج ترین علائم بیماری های معده مانند زخم معده، گاستریت و التهاب معده، تهوع و استفراغ است.
  3. احساس پری و نفخ؛ در برخی بیماری‌ها مانند گاستریت، بیمار احساس پری و نفخ در ناحیه معده خواهد داشت.
  4. یبوست یا اسهال؛ تغییر در عادات روده‌ای از علائم بیماری‌ معده است.
  5. بی‌اشتهایی و کاهش وزن؛ در برخی بیماری‌ معده، اشتها از بین می‌رود و وزن فرد به طور ناخواسته کاهش می‌یابد.
  6. خون‌ریزی گوارشی و استفراغ خونی؛ در برخی بیماری‌ها مانند زخم و سرطان معده ممکن است خون‌ریزی مشاهده شود.
  7. سوءهاضمه و نفخ بعد از غذاخوردن؛ معمولاً با نفخ، سنگینی معده بعد از غذا و سوءهاضمه همراه است.
  8. تب و لرز؛ در برخی موارد مانند التهاب یا زخم معده، تب و لرز نیز ممکن است بروز کند.

در صورت مشاهده هر یک از این علائم بیماری معده، باید با پزشک مشورت شود تا در مورد بیماری‌های احتمالی معده ارزیابی و در صورت نیاز درمان لازم انجام شود.

علل بیماری های معده

"علائم

مشکلات معده اغلب در دستگاه گوارش ریشه دارد و این عوامل می‌تواند منجر به بیماری‌ های معده شود که با ایجاد التهاب و تخریب دیواره معده، سبب اختلال در عملکرد صحیح معده و بروز علائم بیماری معده می‌گردند. مشکلات معده ممکن است به دلیل شرایط دستگاه گوارش از جمله موارد زیر باشد:

  • عفونت باکتریایی، انگلی یا ویروسی دستگاه گوارش
  • بیماری سلیاک (حساسیت شدید به گلوتن گندم و غلات دیگر که باعث آسیب روده می‌شود)
  • ناتوانی در تحمل مواد غذایی مانند ناتوانی در هضم لاکتوز
  • بیماری یا سنگ کیسه صفرا
  • گاستریت (التهاب غشای مخاطی معده)
  • بیماری ریفلاکس
  • بیماری التهابی روده (شامل بیماری کرون، کولیت زخمی)
  • سندرم روده تحریک‌پذیر
  • بیماری کبد از جمله هپاتیت (التهاب کبد)
  • پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)
  • زخم معده یا دوازدهه (اولین بخش روده کوچک)

همچنین باتوجه‌به سبک زندگی امروزی، برخی از علل اصلی بیماری‌ معده که ریشه در سبک زندگی دارد عبارت‌اند از:

  • رژیم غذایی ناسالم: مصرف بیش از حد فست‌فودها، غذاهای چرب، سرخ شده، نوشیدنی‌های گازدار و شیرینی‌ها می‌تواند منجر به التهاب، زخم و سرطان معده شود. مصرف کم سبزی‌ها، میوه و فیبر نیز خطر بیماری‌ های معده را افزایش می‌دهد.
  • استرس فراوان: استرس زیاد باعث ترشح بیش از حد اسید معده و در نتیجه زخم و التهاب معده می‌شود.
  • استفاده زیاد از داروها: مصرف طولانی‌مدت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، آنتی‌بیوتیک و برخی داروهای دیگر باعث بروز عوارض گوارشی مانند زخم و خون‌ریزی معده می‌گردند.
  • مصرف دخانیات: سیگار و الکل باعث التهاب مزمن معده شده و خطر ابتلا به زخم، سرطان و سایر بیماری‌های معده را به‌شدت افزایش می‌دهند.
  • عفونت باکتری هلیکوباکترپیلوری: این باکتری می‌تواند منجر به التهاب معده، زخم‌های پپتیک و سرطان معده شود.
  • وزن بیش از حد و چاقی: اضافه‌وزن و چاقی فشار بیشتری به معده وارد کرده و با بالارفتن اسید معده، زمینه‌ساز بروز بیماری‌هایی مانند ریفلاکس معده به مری می‌شوند.

عوارض و مشکلات

عوارض و مشکلات ناشی از بیماری‌ های معده بسیار متنوع و گاهی جبران‌ناپذیر هستند. مهم‌ترین این عوارض عبارت‌اند از:

  • سوءجذب مواد غذایی: بیماری‌هایی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر و التهاب معده با اختلال در هضم و جذب مواد غذایی، باعث کمبودهای تغذیه‌ای و کاهش وزن می‌شوند.
  • خون‌ریزی: زخم‌های پپتیک و سایر زخم‌های معده می‌توانند منجر به خون‌ریزی شدید و کم‌خونی شوند.
  • سوراخ‌شدگی معده: زخم‌های عمیق معده گاهی باعث سوراخ‌شدن دیواره معده و نشت محتویات آن به حفره‌ شکمی می‌شوند که کشنده است.
  • سرطان: سرطان‌های ناشی از التهاب مزمن و زخم معده می‌توانند به سایر بافت‌ها و اندام‌ها گسترش یابند.
  • عوارض روانی: بی‌اشتهایی، افسردگی و اضطراب از عوارض رایج روانی ناشی از بیماری‌های مزمن معده هستند.

بنابراین، پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع بیماری‌ معده اهمیت حیاتی دارد تا از بروز عوارض جدی آنها جلوگیری شود.

انواع بیماری های معده

بیماری معده انواع مختلفی دارد که برخی از آنها خطرناک تر بوده و مشکلات جدی تری را به همراه میاورند؛ همینطور علل و علائم هر بیماری ممکن است متفاوت باشد. در لیست زیر نام بعضی از این بیماری ها را مشاهده می کنید:

  • انسداد معده
  • سرطان معده
  • پرفوراسیون معده
  • دیس پپسی
  • زخم معده
  • خونریزی معده

در ادامه هر کدام از بیماری های لیست بالا را شرح می دهیم.

انسداد معده

انسداد معده زمانی رخ می‌دهد که مجرای خروجی معده به طور کامل یا جزئی مسدود شده و از تخلیه مناسب مواد غذایی از معده به روده کوچک جلوگیری می‌کند. علل متعددی از جمله زخم پپتیک، التهاب مخاط معده، تومورها و بافت‌های زخمی پس از عمل جراحی می‌توانند منجر به بروز این وضعیت گوارشی شوند. ازآنجایی‌که غذا قادر به عبور از معده و ورود به روده کوچک نیست، بنابراین شایع‌ترین علامت انسداد معده، تهوع و استفراغ شدید است که ممکن است شامل مواد غذایی هضم نشده نیز باشد.

سرطان معده

سرطان معده رشد غیرطبیعی و بی‌قاعده سلول‌های معده است که منجر به تومور و ضایعه سرطانی در معده می‌شود. علت اصلی ایجاد سرطان معده، عفونت مزمن ناشی از باکتری پیلوری است. این باکتری باعث التهاب و زخم معده شده و در نهایت منجر به سرطان می‌گردد. سرطان معده می‌تواند در هر قسمتی از معده ایجاد شود، اما معمولاً در قسمت‌هایی از معده که دچار التهاب و زخم شده‌اند، شیوع بیشتری دارد.

علائم سرطان معده شامل درد در ناحیه معده، احساس سیری زودرس، تهوع و استفراغ، کاهش وزن ناخواسته، بی‌اشتهایی و خونریزی گوارشی است. تشخیص سرطان معده با آندوسکوپی و بیوپسی انجام می‌شود. درمان‌های رایج آن هم شامل جراحی، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی است و تشخیص زودرس و درمان به‌موقع، باعث افزایش شانس درمان و بهبودی می‌گردد.

پرفوراسیون معده

پرفوراسیون کامل معده یک عارضه تهدیدکننده حیات است که معمولاً در اثر زخمهای پپتیک، سرطان یا عمل جراحی معده رخ می‌دهد. در این عارضه، دیواره معده سوراخ شده و محتویات آن به حفره شکمی نشت می‌کند که باعث درد شدید شکمی، تهوع، استفراغ و تب می‌شود. تشخیص با تصویربرداری و مشاهده مایع آزاد داخل شکم صورت می‌گیرد. درمان، جراحی فوری و ترمیم پرفوراسیون با بخیه یا قراردادن فلپ معده می‌باشد. عدم درمان این بیماری معده می‌تواند منجر به عوارض خطرناکی همچون شوک سپتیک، پریتونیت و مرگ شود.

دیس پپسی

دیس پپسی یا سوءهاضمه می‌تواند به‌صورت درد یا ناراحتی در قسمت فوقانی شکم (دیسپپسی) یا سوزش در پشت استخوان جناغ سینه (سوزش سردل) باشد.  دیسپپسی و سوزش سردل ممکن است با هم یا به تنهایی رخ دهند. علائم این بیماری معده معمولاً بلافاصله پس از خوردن یا آشامیدن ظاهر می‌شوند که عبارتند از:

  • احساس پری یا نفخ شکم
  • حالت تهوع
  • سوءهاضمه
  • بالاآوردن (برگشت) مایع یا غذا به مری

سوءهاضمه مشکلی شایع است که بسیاری از افراد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، اما در اکثر موارد خفیف بوده و فقط گهگاه رخ می‌دهد. سوءهاضمه ممکن است به دلیل تماس اسید معده با پوشش حساس و محافظتی دستگاه گوارش (مخاط) ایجاد شود. اسید معده پوشش را تخریب کرده و منجر به التهاب و تحریک دردناک می‌شود. اکثریت افرادی که سوءهاضمه دارند، التهابی در دستگاه گوارش خود ندارند.

زخم معده

زخم معده یکی از شایع‌ترین بیماری‌های گوارشی است که می‌تواند زندگی روزمره افراد را دستخوش تغییر کند. این بیماری با ایجاد زخمی دردناک در بافت مخاطی معده، باعث التهاب، خون‌ریزی و درد شکم می‌شود. عامل اصلی ایجاد زخم معده، عفونت ناشی از باکتری هلیکوباکتر پیلوری است. این باکتری با تضعیف لایه محافظتی معده، امکان نفوذ اسید معده به لایه‌های زیرین را فراهم می‌کند. مصرف طولانی مدت داروهای ضدالتهابی همچون آسپرین و ایبوپروفن، الکل و سیگار، و نیز استرس، از دیگر عوامل خطرساز برای ابتلا به زخم معده محسوب می‌شوند.

از علائم زخم معده می‌توان به درد و سوزش شکم، تهوع، نفخ و عدم تحمل غذاهای چرب اشاره کرد. تشخیص و درمان به‌موقع زخم معده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا از بروز عوارض خطرناک‌تری همچون خونریزی شدید یا سوراخ‌شدن معده جلوگیری می‌کند.

خونریزی معده

خونریزی معده یکی از مشکلات شایع گوارشی به شمار می‌رود که طی آن، خونریزی از سطح داخلی معده روی می‌دهد. علل متعددی برای بروز خونریزی معده وجود دارد که عبارت‌اند از:

  • زخم‌های پپتیک معده ناشی از عفونت باکتری هلیکوباکتر پیلوری یا مصرف بیش از حد داروهای ضدالتهابی
  • واریس‌های مری و معده که باعث گشادشدن نابجای رگ‌های خونی می‌شوند
  • سرطان معده که در اثر رشد غیرطبیعی و بدخیم سلول‌ها ایجاد می‌گردد
  • گاستریت یا التهاب شدید مخاط معده

از جمله علائم خونریزی معده می‌توان به درد شکم، مدفوع سیاه‌رنگ، استفراغ خونی، ضعف و کم‌خونی اشاره کرد. تشخیص خونریزی معده با انجام آندوسکوپی فوقانی گوارش و تصویربرداری امکان‌پذیر است. درمان بسته به علت به‌وجودآورنده خونریزی، می‌تواند شامل کنترل عفونت، مصرف داروهای کاهنده اسید معده، تزریق خون، اعمال جراحی یا پرتودرمانی باشد.

منابع: niddk.nih.gov froedtert.com

دیگر مقالات

تماس با ما