انواع بیماری‌ های کبد چیست؟

فهرست مطالب

کبد یکی از مهم‌ترین ارگان‌های بدن است که نقش بسیار مهمی در سم‌زدایی، تنظیم متابولیسم و تولید پروتئین‌ها دارد. بیماری های کبدی می‌توانند بسیار جدی باشند و در صورت عدم درمان، منجر به نارسایی کبد و حتی مرگ شوند. از جمله شایع‌ترین مشکلات کبدی می‌توان به هپاتیت‌های ویروسی، التهاب کبد چرب غیرالکلی، سیروز کبدی و سرطان کبد اشاره کرد. پیشگیری، تشخیص زودرس نشانه های بیماری کبد و درمان مناسب بسیار حائز اهمیت است تا بتوان از بروز عوارض جدی و پیش‌رونده آنها جلوگیری کرد. در ادامه به این می‌پردازیم که انواع بیماری‌های کبد چیست و علل و علائم بیماری کبد را برسی میکنیم.

وظیفه کبد

کبد در بخش بالایی راست حفره شکمی، زیر دیافراگم و روی معده، کلیه راست و روده‌ها قرار دارد. کبد شکلی مخروطی دارد، یک اندام قهوه‌ای تیره مایل به قرمز است که حدود 1.5 کیلوگرم وزن دارد.

وظایف اصلی کبد به شرح زیر است

  • کبد بیشتر سطوح شیمیایی خون را تنظیم می‌کند و ماده‌ای به نام صفرا ترشح می‌کند که به دفع مواد زائد از کبد کمک می‌کند. همه خونی که از معده و روده‌ها خارج می‌شود از کبد عبور می‌کند. کبد این خون را پردازش می‌کند و همچنین داروها را به اشکالی تبدیل می‌کند که برای بقیه بدن آسان‌تر استفاده شوند یا غیرسمی باشند. بیش از 500 کارکرد حیاتی برای کبد شناسایی شده است.
  • تولید صفرا که به دفع مواد زائد و شکستن چربی‌ها در روده کوچک در هنگام هضم کمک می‌کند.
  • تولید برخی پروتئین‌های پلاسمای خون
  • تولید کلسترول و پروتئین‌های ویژه برای حمل چربی‌ها در بدن
  • تبدیل گلوکز اضافی به گلیکوژن برای ذخیره و تنظیم و تولید گلوکز به میزان لازم
  • تنظیم سطح آمینواسیدهای خون که بلوک‌های سازنده پروتئین‌ها هستند
  • پردازش هموگلوبین برای استفاده از محتوای آهن آن
  • تبدیل آمونیاک سمی به اوره و دفع از طریق ادرار
  • پاک‌سازی خون از داروها و سایر مواد سمی
  • تنظیم انعقاد خون
  • مقاومت در برابر عفونت‌ها با تولید فاکتورهای ایمنی و حذف باکتری‌ها از جریان خون
  • دفع بیلی‌روبین از گلبول‌های قرمز خون

انواع بیماری‌های کبد چیست؟

بیماری‌ کبدی شامل طیف وسیعی از بیماری‌هایی هستند که کبد را درگیر می‌کنند و جهت درمان مراقبت‌های پزشکی، دارودرمانی و گاهی پیوند کبد بکار می‌رود. انواع اصلی بیماری‌ کبدی عبارت‌اند از:

  • هپاتیت ویروسی؛ ویروس‌های هپاتیت A، B، C، D و E می‌توانند کبد را عفونی کرده و موجب التهاب آن شوند. هپاتیت B و C می‌توانند منجر به بیماری مزمن کبد شوند.
  • بیماری کبد الکلی؛ مصرف بیش از حد الکل می‌تواند باعث کبد چرب، هپاتیت الکلی و سیروز شود.
  • بیماری کبد چرب غیرالکلی؛ تجمع چربی در کبد که علت آن مصرف الکل نیست. اغلب با چاقی و دیابت ارتباط دارد.
  • بیماری‌ کبدی خودایمنی؛ بیماری‌هایی که در آنها سیستم ایمنی به سلول‌های کبدی حمله می‌کند. از جمله هپاتیت خودایمنی، اسکلروزان اولیه و سیروز صفراوی اولیه.
  • بیماری‌های ژنتیکی کبد؛ اختلالات ژنتیکی که می‌توانند زمان باعث آسیب کبد شوند؛ مانند هموکروماتوز، بیماری ویلسون و کمبود آلفا-1 آنتی‌تریپسین.
  • سرطان کبد؛ سرطانی که منشأ آن کبد است، معمولاً به شکل کارسینوم سلول کبدی. می‌تواند سرطان اولیه کبد یا سرطان گسترش‌یافته باشد.
  • بیماری مجاری صفراوی؛ آسیب یا مسدودشدن مجاری صفراوی داخل یا خارج از کبد که می‌تواند منجر به زردی و آسیب کبد شود.
  • سیروز؛ مرحله پیشرفته زخم و اسکار کبد ناشی از بیماری‌هایی مانند هپاتیت یا الکلیسم. می‌تواند باعث نارسایی کبد شود.
  • آسیب کبد ناشی از داروها/سموم؛ آسیب کبد ناشی از مصرف بیش از حد داروها، مکمل‌ها، مواد شیمیایی و سایر سموم.

عوامل مؤثر در بیماری کبد

باتوجه‌به شیوه زندگی امروزی مردم، عوامل خطر ابتلا به بیماری‌ کبدی در حال افزایش است. چند نکته مهم در این زمینه:

  • کم‌تحرکی و چاقی؛ بسیاری از مردم به علت شیوه زندگی شهری و کارهای دفتری، کم‌تحرک هستند. همچنین مصرف غذاهای پرکالری و فست‌فود منجر به افزایش چاقی شده است. این عوامل خطر ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی را افزایش می‌دهند.
  • مصرف الکل؛ متأسفانه مصرف الکل در بین جوانان و جوامع شهری روبه‌افزایش است که می‌تواند زمینه‌ساز بیماری‌ کبدی الکلی باشد. مصرف بیش از حد الکل در طول سال‌ها می‌تواند منجر به بیماری کبد الکلی شود، از جمله کبد چرب، هپاتیت الکلی و سیروز.
  • رژیم غذایی ناسالم؛ مصرف بی‌رویه قند، نمک و چربی‌های اشباع‌شده، کمبود میوه و سبزی‌ها و وعده‌های غذایی نامنظم، عواملی هستند که می‌توانند خطر مشکلات‌ کبدی را افزایش دهند.
  • داروها و مواد شیمیایی؛ مصرف بی‌رویه و خودسرانه ستامینوفن، مکمل‌ها، شیمیایی‌ها، سموم و سایر مواد سمی می‌توانند به سلول‌های کبدی آسیب برسانند.
  • ویروس‌ها؛ عفونت‌های ویروسی مانند هپاتیت A، B، C، D و E می‌توانند باعث التهاب و آسیب به کبد شوند. به‌ویژه هپاتیت B و C می‌توانند منجر به عفونت‌های مزمن و سیروز شوند.
  • ژنتیک؛ اختلالات ژنتیکی مانند هموکروماتوز، بیماری ویلسون، کمبود آلفا-1 آنتی‌تریپسین که می‌توانند به کبد آسیب بزنند.
  • اختلالات متابولیک؛ مشکلات متابولیک مانند ذخیره بیش از حد آهن یا مس می‌توانند کبد را آسیب دهند.

علائم بیماری کبد چیست؟

باتوجه‌به اهمیت کبد در عملکرد بدن، شناسایی علائم بیماری کبدی برای تشخیص و درمان به‌موقع آنها حائز اهمیت است. هر گاه فردی با علائم مشکلات کبدی مواجه شد، باید سریعاً به پزشک مراجعه کند تا با آزمایش‌ها و معاینات لازم، بیماری تشخیص داده شود و درمان به‌موقع انجام گیرد. از جمله مهم‌ترین علائم بیماری های کبد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • رنگ‌پریدگی پوست و چشم‌ها (زردی)؛ یکی از مهم‌ترین علائم بیماری کبدی، زردشدن پوست و سفیدی چشم‌هاست که به دلیل افزایش بیلی‌روبین در خون ایجاد می‌شود.
  • درد و تورم شکم؛ التهاب یا آسیب به کبد می‌تواند باعث درد و تورم در ناحیه بالا و راست شکم شود.
  • تورم مچ پا و قوزک پا؛ نارسایی کبدی باعث تجمع مایع در بدن و تورم اندام‌های تحتانی می‌شود.
  • خارش پوست؛ خارش پوست ناشی از افزایش بیلی‌روبین خون است.
  • تیرگی ادرار؛ ادرار تیره و کم‌رنگ به دلیل تجمع بیلی‌روبین در بدن
  • روشنی مدفوع؛ کم‌رنگ ‌شدن مدفوع به دلیل کمبود صفراوی
  • خستگی مزمن؛ نارسایی کبدی باعث خستگی و بی‌حالی می‌شود.
  • تهوع و استفراغ؛ التهاب یا آسیب کبدی می‌تواند با تهوع و استفراغ همراه باشد.
  • کاهش اشتها؛ بیماری‌ کبدی با کاهش اشتها همراه است.
  • خون‌مردگی؛ اختلال در انعقاد خون به دلیل بیماری کبدی

منابع: fundahigadoamerica.org britishlivertrust.org.uk

دیگر مقالات

تماس با ما