بیماری های روده بزرگ چیست؟

فهرست مطالب

روده بزرگ یکی از اندام‌های مهم دستگاه گوارش است که اختلال در عملکرد این سیستم می‌تواند منجر به بروز بیماری های روده بزرگ شود. از جمله شایع‌ترین بیماری های روده بزرگ می‌توان به التهاب روده، سرطان روده بزرگ، دیورتیکولیت و یبوست اشاره کرد. علائم بیماری روده بزرگ بسته به نوع بیماری متفاوت است و به‌طورکلی، درمان و شامل دارودرمانی، جراحی، رژیم غذایی و سایر روش‌های درمانی دیگر است. باتوجه‌به نقش مهمی که روده بزرگ در سلامتی دارد، اختلال در عملکرد آن می‌تواند مشکلات و بیماری‌های جدی به همراه داشته باشد که نیاز به توجه و درمان دارند. در ادامه به برسی این می‌پردازیم که بیماری های روده بزرگ چیست و علائم، راه‌های تشخیص و درمان هرکدام را بررسی می‌کنیم.

بیماری‌های روده بزرگ چیست؟

بسیاری از بیماری‌های مختلف از یبوست تا سرطان روده بزرگ تحت عنوان بیماری های روده بزرگ طبقه‌بندی می‌شوند. درک بیماری های روده بزرگ با درک عملکرد روده بزرگ و مقعد آسان‌تر است. طول روده بزرگ 1.5 متر است و به رکتوم (راست روده)  متصل است که 20 سانتی متر طول دارد. دفع سالم روده‌ای حداقل سه بار دفع روده در هفته در نظر گرفته می‌شود، اما غیرمعمول نیست که برخی بیماران چندین بار در روز دفع روده داشته باشند. اگر کمتر از سه بار در هفته دفع روده داشته باشید، می‌تواند نشانه‌ای از بیماری های روده بزرگ باشد.

انواع بیماری های روده بزرگ

بیماری‌های روده بزرگ شامل بیماری‌هایی هستند که عملکرد و کارکرد صحیح روده بزرگ را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. این بیماری‌ها بر اساس ماهیت آسیب‌شناسی به دودسته تقسیم می‌شوند:

  1. بیماری‌های ساختاری روده بزرگ: این دسته شامل بیماری‌هایی هستند که با تغییرات آناتومیک و ساختاری در روده بزرگ همراه هستند. مانند التهاب روده بزرگ (کولیت)، بیماری‌ کرون و غیره. در این بیماری‌ها تغییرات مشخصی در بافت روده بزرگ ایجاد می‌شود. همچنین، اغلب نیاز به مداخله پزشکی برای برداشتن یا اصلاح ضایعه غیرطبیعی در مقعد، راست‌روده و روده بزرگ دارند.
  2. بیماری‌های عملکردی روده بزرگ: این دسته شامل اختلالاتی هستند که بدون تغییر آناتومیک منجر به اختلال در عملکرد روده بزرگ می‌شوند. مانند سندرم روده تحریک‌پذیر، یبوست و غیره. در این بیماری‌ها علی‌رغم عدم وجود تغییرات ساختاری، عملکرد روده بزرگ دچار اختلال می‌شود.

علائم بیماری‌ روده بزرگ

علائم بیماری روده بزرگ معمولاً به ‌تدریج ظاهر می‌شوند و با پیشرفت بیماری، علایم بدتر و شدیدتر می‌شوند. همچنین در برخی از انواع سرطان‌های روده بزرگ، ممکن است هیچ علامتی تا مراحل پیشرفته بیماری دیده نشود. برخی از اصلی‌ترین علائم بیماری روده بزرگ عبارت‌اند از:

  • تغییر در عادات دفع مدفوع مانند اسهال، یبوست یا مدفوع غیرعادی
  • درد یا ناراحتی در ناحیه شکم یا لگن
  • خون‌ریزی از مقعد
  • احساس ناتوانی و خستگی مداوم
  • کاهش یا افزایش وزن ناخواسته
  • کم‌خونی
  • تهوع و استفراغ
  • ازدست‌دادن اشتها

بنابراین، توصیه می‌شود افراد بالای 50 سال آزمایش غربالگری مانند کولونوسکوپی را به طور منظم انجام دهند تا در صورت وجود مشکل، علائم بیماری روده بزرگ بررسی وبیماری تحت درمان قرار گیرد.

پولیپ روده بزرگ

پولیپ روده بزرگ توده کوچکی از سلول‌هاست که روی لایه داخلی روده بزرگ شکل می‌گیرد. اکثر پولیپ‌های روده بزرگ بی‌ضرر هستند. اما باگذشت زمان، برخی از پولیپ‌های روده بزرگ می‌توانند به سرطان روده بزرگ تبدیل شوند. سرطان روده بزرگ می‌تواند در مراحل پیشرفته کشنده باشد. خطر در افراد 50 سال به بالا، اضافه وزن یا سیگاری‌ها بیشتر است. همچنین اگر سابقه شخصی یا خانوادگی پولیپ یا سرطان روده بزرگ داشته باشید، در معرض خطر بیشتری هستید. برخی از افرادی که پولیپ روده دارند ممکن است علائم زیر را داشته باشند:

  • تغییر در عادات روده: یبوست یا اسهالی که بیش از یک هفته طول بکشد ممکن است نشان‌دهنده وجود پولیپ بزرگ یا سرطان روده باشد.
  • تغییر رنگ مدفوع: خون می‌تواند به‌صورت خطوط قرمزرنگ در مدفوع نمایان شود یا باعث شود مدفوع سیاه به نظر برسد. تغییر رنگ همچنین ممکن است به دلیل برخی غذاها، داروها یا مکمل‌های غذایی باشد.
  • کم‌خونی ناشی از کمبود آهن: خونریزی از پولیپ‌ها می‌تواند به‌آرامی باگذشت زمان اتفاق بیفتد، بدون خون مرئی در مدفوع. خونریزی مزمن ممکن است منجر به کم‌خونی ناشی از کمبود آهن شود که باعث خستگی و تنگی نفس می‌شود.
  • درد: یک پولیپ بزرگ روده می‌تواند بخشی از روده را مسدود کند و منجر به درد شکمی کولیکی شود.
  • خونریزی مقعدی: این می‌تواند نشانه پولیپ یا سرطان روده یا سایر شرایطی مانند بواسیر یا پارگی‌های جزئی مقعد باشد.

همچنین عوامل مؤثر در ابتلا به پولیپ روده بزرگ عبارت‌اند از:

  • سن: اکثر افرادی که پولیپ روده دارند، 50 سال به بالا هستند.
  • داشتن التهاب روده: کولیت زخمی یا بیماری کرون روده، خطر کلی سرطان روده را افزایش می‌دهند اگرچه خود پولیپ‌ها تهدید چندانی نیستند.
  • سابقه خانوادگی: احتمال بیشتری دارد پولیپ یا سرطان روده پیدا کنید اگر والدین، خواهر یا برادر یا فرزند شما آن را داشته باشند. اگر اعضای زیادی از خانواده داشته باشند، خطر شما بیشتر است. در برخی افراد، این ارتباط ارثی نیست.
  • سیگارکشیدن و مصرف بیش از حد الکل: مطالعات نشان می‌دهند افرادی که روزانه 3 یا بیشتر نوشیدنی الکلی می‌نوشند، خطر ابتلا به پولیپ روده در آنها افزایش می‌یابد. مصرف الکل در ترکیب با سیگار کشیدن نیز به نظر خطر را افزایش می‌دهد.
  • چاقی، کم‌تحرکی و مصرف چربی: خطر در افرادی که دارای اضافه‌وزن هستند، به طور منظم ورزش نمی‌کنند و رژیم غذایی سالمی ندارند، بیشتر است.

دیورتیکولیت روده بزرگ

دیورتیکول‌ها کیسه‌های کوچک و برآمده‌ای هستند که می‌توانند در لایه‌های دستگاه گوارش شکل بگیرند. آنها بیشتر در قسمت پایینی روده بزرگ یافت می‌شوند. دیورتیکول‌ها رایج هستند، به‌ویژه بعد از سن 40 سالگی، و به‌ندرت مشکل‌ساز می‌شوند. هنگامی که یک یا چند کیسه التهاب پیدا کنند و در برخی موارد عفونی شوند، آن حالت به‌عنوان دیورتیکولیت شناخته می‌شود. دیورتیکولیت می‌تواند باعث درد شدید شکم، تب، حالت تهوع و تغییر قابل‌توجهی در عادات روده‌ای شود. دیورتیکولیت خفیف می‌تواند با استراحت، تغییرات در رژیم غذایی و مصرف آنتی‌بیوتیک درمان شود. بیماری دیورتیکولیت شدید یا مکرر ممکن است نیاز به عمل جراحی داشته باشد. علائم و نشانه‌های دیورتیکولیت شامل موارد زیر است:

  • درد که ممکن است مداوم باشد و چند روز ادامه یابد. معمولاً درد در ناحیه پایین و سمت چپ شکم احساس می‌شود. اما گاهی ناحیه راست شکم، به‌ویژه در افراد آسیایی‌تبار، دردناک‌تر است.
  • حالت تهوع و استفراغ
  • تب
  • حساسیت در ناحیه شکم
  • یبوست یا به‌ندرت اسهال

گفته می‌شود که مصرف ناکافی فیبر موجب سفت‌شدن مدفوع و افزایش فشار بر عضلات روده بزرگ در هنگام دفع می‌گردد. این افزایش فشار ظاهراً می‌تواند منجر به تضعیف لایه عضلانی خارجی دیواره روده و در نتیجه خروج لایه داخلی از میان آن و تشکیل دیورتیکول شود. اگرچه شواهد بالینی قاطعی برای اثبات ارتباط مستقیم بین کمبود فیبر و دیورتیکولیت وجود ندارد؛ اما به نظر می‌رسد دلیل ایجاد دیورتیکول‌ها در روده بزرگ کمبود فیبر در رژیم غذایی است.

پرولاپس روده بزرگ

پرولاپس یا بیرون‌زدگی مقعدی زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از پایین‌ترین قسمت روده بزرگ از سوراخ عضلانی موسوم به مقعد در انتهای مجرای گوارشی بیرون بزند. درحالی‌که پرولاپس مقعدی ممکن است باعث درد شود، اما به‌ندرت یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود. پرولاپس مقعدی گاهی با ملین‌ها، شیاف‌ها و سایر داروها درمان می‌شود. اما معمولاً برای درمان پرولاپس مقعدی نیاز به جراحی است.

اگر پرولاپس مقعدی داشته باشید، ممکن است توده‌ای قرمزرنگ را که از مقعد خارج می‌شود مشاهده کنید، اغلب هنگام فشارآوردن حین دفع. این توده ممکن است دوباره به داخل مقعد برگردد یا همچنان قابل رویت باشد. سایر علائم شامل:

  • عدم توانایی در کنترل دفع مدفوع، به‌عنوان بی‌اختیاری مدفوع
  • یبوست یا اسهال
  • نشت خون یا موکوس از مقعد
  • احساس خالی‌نشدن مقعد پس از دفع

اگرچه علت پرولاپس مقعدی به طور دقیق مشخص نیست برخی عوامل احتمالی خطر ابتلا به پرولاپس روده بزرگ عبارت‌اند از:

  • جنسیت: اکثر افراد مبتلا به پرولاپس مقعدی زن هستند.
  • سن: پرولاپس مقعدی بیشتر در افراد بالای 50 سال اتفاق می‌افتد.
  • یبوست: فشارآوردن ممکن است خطر پرولاپس مقعدی را افزایش دهد.

آپاندیسیت

آپاندیس لوله باریکی است که به ابتدای روده بزرگ متصل شده است و در قسمت پایین و سمت راست شکم قرار دارد. در کودکی، آپاندیس بخش فعالی از سیستم ایمنی بدن شماست که به مبارزه با بیماری‌ها کمک می‌کند. وقتی بزرگ‌تر می‌شوید، آپاندیس دیگر این کار را انجام نمی‌دهد و بخش‌های دیگر بدن به مبارزه با عفونت‌ها ادامه می‌دهند. آپاندیس ممکن است عفونی شود. اگر درمان نشود می‌تواند ترکیده و پاره شود. این می‌تواند 48 تا 72 ساعت پس از ظهور علائم اتفاق بیفتد. به همین دلیل، آپاندیسیت یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود. اگر علائمی دارید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید تا از عفونت بیشتر که می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد، جلوگیری شود. علائم آپاندیسیت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • دردی که از ناف یا بالای شکم شروع شده، به تدریج افزایش می یابد و اغلب به قسمت پایین و راست شکم منتقل می‌شود.
  • دردی که با سرفه‌کردن، راه‌رفتن یا حرکات تکان‌دهنده دیگر بدتر می‌شود.
  • حالت تهوع و استفراغ
  • کاهش اشتها
  • تب خفیف که ممکن است با پیشرفت بیماری بدتر شود
  • یبوست یا اسهال
  • احتقان شکمی

علت احتمالی آپاندیسیت، انسداد در لومن آپاندیس است. این انسداد می‌تواند باعث عفونت شود. سپس باکتری‌ها به‌سرعت تکثیر می‌یابند، باعث التهاب، ورم و پر شدن آپاندیس از چرک می‌شوند. اگر بلافاصله درمان نشود، آپاندیس می‌تواند پاره شود.

انسداد روده بزرگ

انسداد روده یک مسدود شدگی است که مانع از عبور غذا یا مایع از روده کوچک یا روده بزرگ (کولون) می‌شود. علل انسداد روده ممکن است شامل بافت‌های فیبری (الصاق‌ها) در شکم که پس از جراحی تشکیل می‌شوند؛ فتق؛ سرطان کولون؛ برخی داروها؛ یا تنگی ناشی از بیماری‌های  التهابی روده بزرگ به دلیل برخی بیماری‌ها مانند کرون و دیورتیکولیت باشد. بدون درمان، قسمت‌های مسدود شده روده می‌توانند بمیرند و منجر به مشکلات جدی شوند. بااین‌حال، با مراقبت پزشکی به‌موقع، اغلب می‌توان انسداد روده را با موفقیت درمان کرد. علائم و نشانه‌های انسداد روده شامل موارد زیر است:

  • درد منقبض شکم که به طور متناوب ظاهر می‌شود و از بین می‌رود
  • کاهش اشتها
  • یبوست
  • استفراغ
  • عدم توانایی در دفع یا گذراندن گاز
  • ورم شکم

همچنین شایع‌ترین علل انسداد روده بزرگ در بزرگسالان عبارت‌اند از:

  • چسبندگی روده‌ – بافت‌های فیبری در حفره شکمی که ممکن است پس از جراحی شکم یا لگن تشکیل شوند
  • فتق – قسمت‌هایی از روده که به بخش دیگری از بدن برآمده‌اند
  • سرطان کولون
  • بیماری‌های التهابی روده مانند بیماری کرون
  • دیورتیکولیت – شرایطی که در آن کیسه‌های کوچک برآمده (دیورتیکول) در دستگاه گوارش التهاب پیدا کرده یا عفونی شده‌اند
  • پیچ‌خوردگی کولون (ولولوس)
  • مدفوع سفت شده

در کودکان، شایع‌ترین علت انسداد روده، لوله‌شدن روده درون هم است که یک اختلال نادر و جدی است که در آن یک قسمت از روده داخل قسمت مجاور آن لغزیده است.

منابع: effectivehealthcare.ahrq.gov medtronic.com

دیگر مقالات

تماس با ما