شقاق یک زخم دردناک در ناحیه مقعد است که معمولاً باعث سوزش، خونریزی و درد هنگام اجابت مزاج میشود. شقاق مقعدی بیشتر به دلیل یبوست شدید، زایمان سخت یا وارد شدن فشار زیاد هنگام دفع به وجود میآید. افراد مبتلا به فیشر اغلب احساس میکنند موقع دفع، بریدگی یا ترک در ناحیه مقعد دارند. این بیماری میتواند زندگی روزمره فرد را تحتتأثیر قرار دهد و نیاز به درمان بهموقع دارد. شناخت علائم و علتها کمک میکند تا با رعایت بهداشت، تغذیه مناسب و درمان سریع، از پیشرفت شقاق جلوگیری شود.
مهم ترین علائم بیماری شقاق کدامند؟
علائم شقاق مقعدی شامل درد شدید هنگام دفع مدفوع، سوزش، خارش، اسپاسم عضلات مقعد و خونریزی مقعدی است. این علائم معمولاً بلافاصله بعد از اجابت مزاج ظاهر میشوند؛ و ممکن است تا چند ساعت ادامه داشته باشند. یکی از واضحترین نشانهها، وجود رگههای خون روشن روی مدفوع، یا دستمال توالت است که میتواند به عنوان علت خونریزی مقعدی در نظر گرفته شود. همچنین، برخی افراد احساس میکنند که در ناحیه مقعد یک بریدگی یا زخم کوچک وجود دارد. شدت این علائم بسته به عمق و مدت زمان شقاق متفاوت است و معمولاً در مراحل اولیه قابل کنترل هستند.
علل بوجود آمدن فیشر مقعدی
علل بروز فیشر مقعدی شامل فشار بیشازحد به ناحیه مقعد، و آسیب به پوست این قسمت است. یبوست مزمن و دفع مدفوع سفت میتواند باعث پارگی پوست مقعد شود. اسهال طولانیمدت هم با تحریک پوست این ناحیه، به ایجاد شقاق منجر میشود. فشار ناشی از زایمان یا فعالیتهایی مثل بلند کردن اجسام سنگین، خطر بروز این مشکل را افزایش میدهد. همچنین، کاهش جریان خون در ناحیه مقعد یا اسپاسم عضلات اسفنکتر، میتواند به ایجاد یا تشدید شقاق کمک کند.
تفاوت شقاق و بواسیر چیست؟
شقاق مقعدی (فیشر) به پارگی یا زخم در پوست اطراف مقعد گفته میشود؛ که معمولاً با درد شدید هنگام دفع و خونریزی خفیف همراه است. بواسیر (هموروئید) به تورم و التهاب رگهای خونی در ناحیه مقعد یا رکتوم اشاره دارد؛ که میتواند باعث خارش، درد و خونریزی شود. شقاق اغلب به دلیل یبوست یا فشار زیاد هنگام دفع ایجاد میشود، در حالی که بواسیر ممکن است به دلیل فشار مزمن، مانند نشستن طولانی یا زایمان، بروز کند. درمان شقاق معمولاً شامل رژیم غذایی پرفیبر و پمادهای موضعی است، اما بواسیر گاهی نیاز به مداخلات جراحی دارد.
روش تشخیص شقاق
بهترین و مطمئنترین روش تشخیص شقاق مقعدی، معاینه بالینی توسط پزشک متخصص است. پزشک با بررسی ناحیه مقعد و پرسوجو درباره علائمی مانند درد شدید هنگام دفع، خونریزی یا احساس سوزش، میتواند شقاق را تشخیص دهد. در برخی موارد، آزمایشهای تکمیلی مانند آنوسکوپی برای مشاهده دقیقتر شکاف در دیواره مقعد استفاده میشود. معاینه فیزیکی به دلیل دقت بالا و سادگی، روش اصلی تشخیص محسوب میشود. سایر روشها مانند تصویربرداری بهندرت برای این بیماری لازم است.
چه کسانی بیشتر در معرض بیماری شقاق قرار دارند؟
افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به شقاق مقعدی قرار دارند شامل گروه های زیر هستند:
- افراد با مشکلات گوارشی؛ افرادی که دچار یبوست مزمن هستند یا مکرراً اسهال دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به شقاق قرار می گیرند. زور زدن برای دفع مدفوع سخت یا بسیار نرم می تواند باعث ایجاد ترک یا پارگی در پوست اطراف مقعد شود.
- زنان باردار؛ در دوران بارداری، به دلیل تغییرات هورمونی و فشار افزایش یافته بر ناحیه لگن، زنان بیشتر مستعد ابتلا به یبوست و در نتیجه شقاق مقعدی هستند.
- نوزادان؛ نوزادان نیز به دلیل مدفوع سفت و زیاد ممکن است دچار شقاق شوند، اگر چه این حالت معمولا خود به خود و بدون نیاز به درمان خاصی بهبود می یابد.
- افراد مسن؛ با افزایش سن، پوست نازک تر و کمتر انعطاف پذیر می شود، که می تواند احتمال پارگی آن را افزایش دهد.
- افراد با سابقه جراحی یا بیماری های مقعدی؛ افرادی که قبلا عمل جراحی مقعد انجام داده اند یا بیماری های مزمنی در ناحیه مقعد دارند، ممکن است بیشتر در معرض خطر شقاق قرار گیرند.
روش های درمان فیشر مقعدی
بر اساس میزان وخامت شقاق مقعدی، روشهای درمانی متفاوتی انتخاب میشود. در مراحل اولیه و خفیف، درمانهای غیرجراحی مانند استفاده از پمادهای نیتروگلیسیرین یا مسدودکنندههای کانال کلسیم برای کاهش فشار اسفنکتر و بهبود جریان خون توصیه میشود. همچنین، حمام سیتز (نشستن در آب گرم) و مصرف فیبر برای نرم کردن مدفوع از روشهای موثر هستند. این درمانها معمولاً برای کاهش درد و التیام شقاق خفیف کافیاند.
در موارد شدیدتر یا مزمن شقاق مقعدی، روشهای پیشرفتهتری انتخاب میشود. تزریق بوتاکس به اسفنکتر داخلی برای کاهش اسپاسم عضلانی و تسریع بهبودی استفاده میشود. در صورت عدم پاسخ به درمانهای غیرجراحی، جراحی اسفنکتروتومی جانبی داخلی بهعنوان گزینهای موثر برای کاهش فشار و درمان شقاق پیشرفته انجام میشود. انتخاب روش درمانی به شدت علائم و پاسخ بیمار بستگی دارد.
عوارض درمان نکردن شقاق مقعدی
درد مزمن، عفونت، فیستول مقعدی، و تشدید پارگی از مهمترین عوارض عدم درمان فیشر مقعدی است. این عارضه باعث درد شدید و مداوم در ناحیه مقعد میشود؛ که فعالیتهای روزمره را مختل میکند. عفونت ناشی از عدم درمان ممکن است به بافتهای اطراف گسترش یابد و مشکلات جدیتری ایجاد کند. فیستول مقعدی، بهعنوان یک عارضه پیشرفته، میتواند نیاز به جراحی پیچیده داشته باشد. همچنین، بیتوجهی به شقاق باعث تشدید پارگی و طولانیتر شدن دوره درمان خواهد شد.
روش های پیشگیری از ابتلا به فیشر مقعدی
پیشگیری از ابتلا به فیشر مقعدی معمولا شامل تغییرات سبک زندگی و مدیریت عوامل خطر است.
در ادامه چند روش موثر برای کمک به جلوگیری از شقاق مقعدی آورده شدهاست:
- حفظ سلامت گوارشی
- نوشیدن مایعات فراوان
- افزایش مصرف فیبر
- تمرینات منظم
- استفاده از روان کننده ها و ملین هادر صورت لزوم
- اجتناب از زور زدن هنگام دفع
- رعایت بهداشت شخصی
- مدیریت استرس
تاثیر روابط پرخطر در ابتلا به فیشر مقعدی چیست؟
روابط جنسی پر خطر بدون محافظت می تواند منجر به آسیب دیدگی و تروما در ناحیه مقعد شود که این خود یکی از عوامل خطر ایجاد شقاق مقعدی است. برای پیشگیری و کاهش ریسک، استفاده از روان کننده های مناسب و پرهیز از فشار زیاد هنگام رابطه جنسی ضروری است. همچنین، رعایت بهداشت شخصی بعد از فعالیت جنسی و استفاده از وسایل حفاظتی می تواند به کاهش احتمال آسیب و عفونت کمک کند.
تاثیر بیماری های مقاربتی در شقاق مقعدی چیست؟
بیماری های مقاربتی می توانند باعث التهاب و آسیب دیدگی در ناحیه مقعد شوند که این شرایط زمینه ساز ابتلا به فیشر مقعدی است. برخی از بیماری های مانند هرپس و سیفیلیس می توانند باعث زخم هایی در ناحیه مقعد شوند که به تروما و شکاف های پوستی منجر میگردد. همچنین، در صورت بروز هرگونه علامت، باید به سرعت به پزشک مراجعه شود تا از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی تر جلوگیری گردد.
شقاق به چه علت عود می کند؟
شقاق مقعدی ممکن است به دلیل عدم رعایت تغییرات مستمر در سبک زندگی و رژیم غذایی، به ویژه در مورد افرادی که دچار یبوست مزمن هستند، عود کند. یبوست سبب زور زدن شدید هنگام دفع می شود که فشار اضافی بر ناحیه مقعد وارد آورده و احتمال پارگی دوباره بافت را افزایش می دهد. همچنین، عدم استفاده مداوم از درمان های توصیه شده توسط پزشک، مانند کرم های دارویی و نرم کننده های مدفوع، می تواند به عود شقاق منجر شود.
شقاق مقعدی، بیماری شایع اما قابل کنترل
شقاق یا فیشر مقعدی یک زخم یا ترک کوچک در دیوارهی کانال مقعد است که با درد شدید، سوزش و خونریزی هنگام اجابت مزاج شناخته میشود. از علائم اصلی شقاق میتوان به احساس بریدگی یا شکاف، مشاهده خون روی دستمال و اسپاسم عضلات مقعدی اشاره کرد. دلایل رایج این بیماری شامل یبوست مزمن، زایمان سخت، اسهال طولانیمدت و اعمال فشار زیاد هنگام دفع است.
شقاق مقعدی معمولاً به دلیل التهاب و آسیبپذیری ناحیه مقعد ایجاد میشود و در صورت مزمن شدن، نیاز به درمانهای تخصصی دارد. به گفته منابع، از هر 100 هزار نفر در جهان؛ 1140 مورد از زنان و 1070 مورد از مردان؛ درگیر شقاق یا فیشر مقعدی هستند؛ زنان معمولا در سنین نوجوانی-جوانی و مردان در سنین میانسالی به این بیماری مبتلا میشوند.
4 پاسخ
مطالب بسیار عالی بود
درود و تشکر از همراهی شما کاربر عزیز
از راهنمایی وافزایش آگاهی به دانش عمومی بهداشت ،پزشکی که لازمه آموزش فعلی آحادمردم است،واقعاسپاسگزارم بویژه در مورد بیماری هائی که متاسفانه هنوز در
بعضی خورده فرهنگ های بسته درنظرافراد مسن گفتگو وبحث پیرامون این نوع بیماری و انواع مشابه نوعی بی بندوباری وسؤاخلاق تعبیرمیشود،ونسل باسواد وآگاه نسبت به مسائل ذکرشده فوق که درکنار نسل کم سواد ،ناآگاه هستندبنابرمقتضیات وعرف آن جامعه میسر و امکانپذیر نیست که درحدمطلوب ولازم اطلاع رسانی مفید داشته باشند،پس این رسانه های جدید زمینه بسیار مناسبی برای رشد و تعالی انواع علوم لازم درعصرحاضر خواهد بود ،باز هم از مقاله خوب ،وزین پزشکی خیلی ممنونم،موفق باشید
از لطف و توجه شما بسیار سپاسگزاریم. خوشحالیم که مطالب ارائهشده توانستهاند در افزایش آگاهی عمومی نسبت به مسائل بهداشتی و پزشکی مؤثر واقع شوند، بهویژه در موضوعاتی که هنوز در برخی فرهنگهای سنتی با سوءتفاهم و دیدگاههای نادرست روبهرو هستند. همانطور که اشاره کردید، ارتقاء دانش در این زمینهها نهتنها نیاز امروز جامعه است بلکه نقش مهمی در کاهش شکاف نسلی و فرهنگی نیز ایفا میکند. خوشحالیم که رسانههای نوین بستری فراهم کردهاند تا بتوانیم بدون محدودیتهای گذشته، دانستهها و آگاهیهای لازم را به همه اقشار جامعه منتقل کنیم. از پیام پرمهر و دلگرمکنندهتان صمیمانه متشکریم و امیدواریم همچنان همراه ما باشید.