جراحی، دارودرمانی و تغییر سبک زندگی از اصلیترین روشهای درمان سنگ کیسه صفرا هستند. در بیشتر موارد، اگر سنگها علامتدار باشند، برداشتن کیسه صفرا (کولهسیستکتومی) به روش لاپاراسکوپی بهترین گزینه است. گاهی برای افرادی که شرایط جراحی ندارند، از داروهای حلکننده سنگ صفراوی یا روشهای غیرجراحی استفاده میشود. همچنین در برخی موارد خفیف، درمان کیسه صفرا به صورت طبیعی شامل رژیم غذایی کمچرب، مصرف فیبر بالا و پرهیز از وعدههای حجیم میتواند به کنترل علائم کمک کند
روش های جراحی برای درمان سنگ کیسه صفرا
بیش از ۸۰ درصد افرادی که دچار علائم سنگ کیسه صفرا هستند، در نهایت به جراحی نیاز پیدا میکنند. این جراحی معمولاً برای برداشتن کامل کیسه صفرا (که به آن کولهسیستکتومی گفته میشود) یا در برخی موارد، برای خارج کردن سنگهایی که در مجاری صفراوی گیر کردهاند، انجام میگیرد.
اما بسته به شرایط بیمار، جراحان از دو روش مختلف برای انجام این عمل استفاده میکنند:
کولهسیستکتومی لاپاروسکوپیک
در این روش درمان سنگ کیسه صفرا که امروزه بسیار رایج است، جراح چند برش کوچک روی شکم ایجاد میکند و ابزارهای مخصوصی را از طریق این سوراخها وارد بدن میکند. سپس با کمک دوربین و ابزارهای دقیق، کیسه صفرا را جدا کرده و از یکی از برشها خارج میکند. این روش نسبت به جراحی باز، درد کمتر، زمان بهبودی سریعتر و جای زخم کوچکتری دارد.
جراحی باز (لاپاراتومی)
در برخی شرایط خاص، جراحی لاپاروسکوپی مناسب نیست و جراح مجبور است از روش باز استفاده کند. در این روش درمان سنگ صفرا، یک برش بزرگ روی شکم زده میشود تا بتوان به کیسه صفرا دسترسی پیدا کرد. اگر بیمار قبلاً جراحی شکم داشته و بافتهای داخلی دچار چسبندگی یا زخم شده باشند، یا اگر مشکلی مثل اختلال در خونریزی وجود داشته باشد، معمولاً جراحی باز توصیه میشود.
در نهایت، انتخاب روش جراحی به عوامل مختلفی مثل وضعیت عمومی بیمار، شدت علائم، محل سنگها و سوابق پزشکی بستگی دارد. پزشک با بررسی دقیق شرایط، بهترین روش را برای درمان سنگ کیسه صفرا انتخاب خواهد کرد.
درمان سنگ کیسه صفرا بدون جراحی
در برخی از بیماران مبتلا به سنگ کیسه صفرا، بهویژه در مواردی که سنگها کوچک بوده و علائم خفیف هستند، میتوان از روشهای غیرجراحی برای کنترل بیماری استفاده کرد. این روشها شامل درمان دارویی، اصلاح رژیم غذایی، بهرهگیری از طب سنتی و در برخی موارد، روشهای کمتهاجمی پزشکی میباشند.
- درمان دارویی: داروهایی مانند اورسودیول و چنودیول، قادرند بهتدریج سنگهای کلسترولی کوچک را حل نمایند. لازم به ذکر است که این روند ممکن است از چند ماه تا چند سال به طول انجامد و همچنین احتمال عود سنگ پس از قطع دارو وجود دارد. این درمان سنگ کیسه صفرا، معمولاً برای بیمارانی که شرایط انجام جراحی را ندارند، توصیه میشود.
- تغییرات رژیم غذایی: اصلاح تغذیه، نقش مهمی در کاهش علائم و پیشگیری از تشکیل مجدد سنگ ایفا میکند. اجتناب از مصرف غذاهای پرچرب، سرخ شده و سنگین و در مقابل، افزایش مصرف فیبر از طریق میوهها، سبزیجات و غلات کامل، میتواند بسیار مؤثر باشد.
- درمانهای خانگی و طب سنتی: برخی از مواد طبیعی نظیر آب سیب، سرکه سیب، دمنوش نعناع، زردچوبه، گیاه خار مریم و روغن کرچک در طب سنتی، جهت بهبود عملکرد کیسه صفرا و کبد مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، اثربخشی قطعی این مواد نیازمند مطالعات علمی و تأیید پزشکی است؛ بنابراین پیش از استفاده از این روشها، مشورت با پزشک معالج ضروری است.
- روشهای کمتهاجمی مانند ERCP: در برخی موارد خاص، پزشک میتواند به کمک روش آندوسکوپی موسوم به ERCP، سنگهای موجود در مجاری صفراوی را بدون نیاز به جراحی باز خارج کند. این روش بیشتر برای سنگهای مجاری صفراوی کاربرد دارد تا خود کیسه صفرا.
در مجموع، روشهای غیرجراحی برای درمان سنگ کیسه صفرا، بیشتر در شرایط خاص و برای بیمارانی که کاندید مناسبی برای جراحی نیستند، مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین لازم است این دسته از بیماران، تحت پایش منظم پزشکی قرار گیرند و پیش از شروع هرگونه درمان، اعم از دارویی یا سنتی، با پزشک متخصص مشورت نمایند.
دفع کیسه صفرا با استفاده از دارو های خوراکی و تزریقی
در برخی از بیماران، بهویژه آنهایی که به دلایل پزشکی امکان جراحی ندارند، میتوان از داروهای خوراکی خاصی برای حل کردن سنگهای کیسه صفرا استفاده کرد. این روش بیشتر برای سنگهای کلسترولی و کوچک کاربرد دارد و نیازمند صبر و پیگیری طولانیمدت است.
مهمترین داروهایی که در این زمینه مورد استفاده قرار میگیرند، «اورسودیول» (Ursodiol) و «چنودیول» هستند. این داروها بهصورت خوراکی مصرف میشوند و با کاهش تولید کلسترول در کبد و افزایش توانایی صفرا برای حل کردن کلسترول، به مرور زمان باعث کاهش اندازه یا حل شدن کامل سنگها میشوند.
اورسودیول معمولاً بهصورت کپسول یا قرص در دوزهای ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیگرم تجویز میشود و بیمار باید آن را چند نوبت در روز مصرف کند. البته شروع تأثیر دارو ممکن است ۳ تا ۶ ماه زمان ببرد و درمان کامل گاهی تا دو سال یا بیشتر طول میکشد. این درمان سنگ کیسه صفرا، بیشتر برای کسانی تجویز میشود که سنگهای کوچک و کلسترولی دارند یا شرایط انجام جراحی را ندارند.
در حال حاضر، درمان تزریقی مشخصی برای حل سنگ کیسه صفرا بهصورت مستقیم وجود ندارد. با این حال، در برخی شرایط خاص، از روشهایی مانند ERCP (آندوسکوپی تخصصی مجاری صفراوی) برای خارج کردن سنگهای مجاری صفراوی بدون جراحی باز استفاده میشود. این روش بیشتر برای سنگهایی که به مجاری صفراوی راه پیدا کردهاند، کاربرد دارد و معمولاً توسط متخصص گوارش انجام میشود.
جراحی یا دارو؟ بهترین روش درمان سنگ کیسه صفرا کدام است؟
سنگ کیسه صفرا با وجود شیوع نسبتاً بالا، خوشبختانه قابل درمان است. انتخاب روش مناسب معجزه درمان سنگ صفرا، به اندازه، نوع سنگ، شدت علائم و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. در حالی که جراحی میتواند در بسیاری از موارد راهحل قطعی باشد، اما درمانهای غیرجراحی نیز برای بیماران خاص و در شرایط مشخص، گزینهای مؤثر و کاربردی محسوب میشوند. آنچه اهمیت دارد، تشخیص درست و تصمیمگیری بهموقع تحت نظر پزشک متخصص است.
در این مسیر، دکتر حامد واثقی، یکی از چهرههای برجسته در حوزه درمان بیماریهای گوارشی، بهویژه جراحیهای لاپاروسکوپی و کولورکتال بهشمار میرود. تجربه و دقت بالا ایشان باعث شده بسیاری از بیماران، با کمترین عوارض و بهترین نتایج درمان شوند. بنابراین اگر به دنبال پزشکی مطمئن و با مهارت در زمینه بیماریهای گوارشی و درمان سنگ کیسه صفرا هستید، دکتر واثقی میتواند انتخابی مطمئن برای شما باشد.
